13.- 14 Yy Divân Edebiyatı Genel Özellikleri Ve Temsilcileri
Türk Edebiyatı - Divan Edebiyatı

13. YÜZYIL

 

13.yy’da Anadolu’da dini konularda yazan Sultan Velet Ahmet Fakih ve Şeyyad Hamza’yı görürüz.Bu yy’da din dışı konularda şiirler yazan ilk divan şairi olarak Hoca Dehhan-i görürüz.

 

HOCA DEHHANİ

 

*13.yy’da yaşamıştır.Horasan Türklerindendir.

*İran edebiyatı etkisiyle din dışı şiirler yazdı.

*Divan edebiyatının ilk şairi olarak kabul edilir.

*Şiirlerinin en önemli teması aşktır.

*Farsa’ça bir Selçuk Sehnamesi yazdığı da söylenir.

 

MEVLANÂ

 

* Ortaasya’da, Horasan’da doğmuş ve küçük yaşta ailecek oradan ayrılıp Konya’ya yerleşmişlerdir. İslam ilminin temelini babasından almıştır.

 

* İlmini, Şems-i Tebrizi adlı hocasından aldığı duygu ve tasavvufla birleştiren Mevlana asırlarca sürecek Mevlevi tarikatını bu anlayışla kurdu.

 

* Mevlana, eserlerini, o dönemin edebiyat dili sayılan Farsça ile yazmıştır. Elbette bu, edebiyatımız açısından bir kayıptır.

 

* En önemli eseri, Mesnevi adlı 25618 beyitlik kitabıdır. Bu, tasavvufu öğretici bir kitaptır. Bunun dışında Divan-ı Kebir, Fîhi Mâ fîh adlı eserleri de vardır. Divanında Türkçe, Farsça karışık olarak söylenmiş beyitler de vardır.

Mevlana, insanlara hoşgörüyle yaklaşması, tüm insanları sevmesi yönüyle evrensel bir sanatçıdır.

 

* Mevlana dünya edebiyatının önde gelen şairlerindendir. Tasavvuf düşüncesini, insan sevgisini halk zevkine uygun şekilde hikayeler yardımıyla anlattı.

 

 

SULTAN VELED

 

Mevlana’nın oğludur. Hemen her sahada onun izinden gitmiştir.

 

*Babasının kurduğu tarikatı teşkilatlı bir biçimde Anadolu’ya yaymıştır.

 

*Dinî, tasavvufî, didaktik manzumeler yazdı. Farsça şiirleri de olmakla birlikte Türkçe şiirleri daha çoktur. Anadolu’da Türkçe şiir söyleyen en eski şairlerdendir.

 

AHMET FAKİH

 

Tasavvuf edebiyatının önemli sanatçılarındandır. Mesnevi biçiminde yazdığı yapıtıyla Anadolu’da seyahat edebiyatının bilinen en eski örneğini vermiş, mukaddes yerleri anlatmıştır. Bu kitabın adı “Kitab-ı Evsaf-ı Mesacid-i Şerife” dir.

 

ŞEYYAD HAMZA

 

Hece ve aruz vezni ile gazel, kaside, mesnevi şekilleri ile temiz bir Türkçe ile dinî, tasavvufî şiirler yazdı.

En önemli eseri Yusuf u Züleyha adlı mesnevisidir.

 

 

14. YÜZYIL

 

Bu yüzyılda artık edebiyat dili olarak Farsçanın kabul edilmesi terk edilmiş, Türkçeye dönüş hareketi hızlanmıştır. Verilen yapıtlarda Türkçenin aruza gittikçe daha başarıyla uygulandığı görülmektedir.

 

Gülşehri

 

Türkçeyi bir sanat dili haline getirmek isteyen en önemli kişi Gülşehri’dir. Bu şair Mantık’ut Tayr adlı tasavvufi eserinde Türkçeye bir kuş dili inceliği, ahengi kazandıracağını söylemektedir. Eserde kuşlar arasında geçen tasavvufi konulara yer verilmiştir.

 

ÂŞIK PAŞA

 

* Devrin Türk dili için çalışan diğer şairi Âşık Paşa’dır.

* Onun şöhreti şairliğinden çok şeyhliğinden gelir.

* O, çağdaşı Gülşehri gibi sadece Türkçeyi kullanmakla kalmamış, onu geliştirmek şuurunu da taşımıştır. Onun en tanınmış eseri Garipname adlı, tasavvufi didaktik mesnevisidir.

* Mevlana’nın Mesnevi’sinden esinlenmiş görünen şair, ayrıca Yunus tarzı şiirler de söylemiştir.

 

SEYYİD NESİM (14.YY)

 

*14.yy’da tasavvuf alanında şiirler yazan Seyyid Nesim’i görürüz.

*Eserlerinde Azeri Türkçesini kullanmıştır.

*Dili oldukça sadedir.

*Şiirleri son derece liriktir

*Divanı vardır.Tuyuğları önemlidir.

 

 

AHMEDİ (14.YY)

 

*Din dışı şiirler yazmıştır.

*Şiirleri liriktir.

*İskendername adlı mesnevisi önemlidir.

 

* Bu asrın edebi sahada en ünlü siması Ahmedi’dir. islami ilimlerin yanında tıp, astronomi ve geometri alanlarında bilgi sahibidir.

 

* Sanat açısından en kıymetli eseri Divan’ıdır. Söz sanatlarını çok ince bir zevkle işlediği şiirlerinde hlk diline geniş yer vermiştir.

 

* Diğer önemli eseri İskendername adlı 8200 beyitlik mesnevisidir. Bu eserde Büyük İskender’in hayatına, idealine, fetihlerine dair rivayetler anlatılır. Eser, konusunu İran edebiyatından almış ancak söyleyişiyle yeni bir eser ortaya konmuştur.

 

* Ahmedi’ nin diğer eserleri Cemşid ü Hurşit adlı aşk konulu mesnevi, Tervih’ül - Ervah adlı tıp kitabıdır.

 

 KADI BURHANEDDİN

 

* Devrin diğer ünlü sanatçısı Kadı Burhaneddin’dir.

* Doğu Anadolu’da hükümdar olmaya çalışan ihtiraslı bir devlet ve siyaset adamıdır. Ayrıca derin fıkıh bilgisi de vardır.

* Bir Divan’ı vardır, bu eserde özellikle tuyug nazım şekliyle yazılan şiirler önemlidir. Çünkü edebiyatımızda bunu en çok kullanan şair odur.

 

 
 

Anketler

Sitemi Nasıl Buldunuz
 

Kimler Sitede

Şu anda 15 konuk çevrimiçi